Soru: “Lateral epikondilit için iki kez DepoMedrol ve Citanest enjeksiyonu yaptırdım. Yaklaşık üç ay ağrım tamamen geçiyor, sonra yeniden başlıyor. Fizik tedavinin faydası olur mu? Tekrarlamaması için ne yapmalıyım?”
Cevap:
Öncelikle geçmiş olsun.
Enjeksiyon sonrasında ağrınızın geçmesi, ardından yeniden başlaması tenisçi dirseğinde karşılaşabildiğimiz bir durumdur. Ağrının azalmasıyla birlikte tendonun günlük zorlanmalara dayanıklılığının da değerlendirilmesi gerekir.
Kortizon enjeksiyonları kısa dönemde belirgin rahatlama sağlayabilir. Ancak bu rahatlama her zaman kalıcı olmaz. Araştırmalarda, kortizon sonrasında uzun dönemde yakınmaların tekrarlama riskinin artabildiği gösterilmiştir. Bu nedenle iki enjeksiyona rağmen ağrı geri dönüyorsa tedavi planını yeniden gözden geçirmek uygun olur.
Lateral epikondilit, el bileğini ve parmakları kaldıran kasların dirseğin dış tarafına tutunduğu tendon bölgesini etkiler. Tekrarlayan kavrama, sıkma, çevirme ve yük kaldırma hareketleri bu bölgeyi zorlayabilir. Uzun süren olgularda tendonun yapısında ve yük taşıma kapasitesinde değişiklikler bulunabilir.
Tedavide ağrının ne zaman arttığını, kolun nasıl kullanıldığını, kas kuvvetini ve daha önce uygulanan tedavileri birlikte değerlendiriyorum. Klinik pratiğimde, başlangıç tedavilerine yeterli yanıt vermeyen hastalarda PRP, proloterapi, ozon ve eksozom uygulamalarının yer aldığı kişiye özel tedavi süreçlerinde belirgin fayda gözlemliyorum.
Günlük kullanımda neleri değiştirebiliriz?
Bez sıkmak, kavanoz açmak, ağır poşet taşımak, tornavida kullanmak veya uzun süre bilgisayar faresiyle çalışmak yakınmaları artırabilir. Amaç, kolu tamamen kullanmayı bırakmadan ağrıyı artıran yükü düzenlemektir.
- Ağır yükleri bölerek ve mümkünse iki elle taşıyın.
- Eşyaları gövdenize yakın tutun; kaldırırken el bileğinizi geriye bükmeyin.
- Aletleri ve sapları gereğinden fazla sıkmayın.
- Bilgisayarda önkolunuzu destekleyin, fareyi yakınınıza yerleştirin.
- Tekrarlayan işlere kısa aralar verin ve mümkün olduğunda işleri dönüşümlü yapın.
- Ağrı azaldığında ağır işlere birden dönmeyin; kullanım süresini kademeli artırın.
Egzersiz nasıl yardımcı olur?
Kişiye uygun güçlendirme egzersizleri rehabilitasyonun önemli bir parçasıdır. El bileği ve önkol kasları çalıştırılır; ihtiyaç varsa omuz ve kürek kemiği çevresindeki kaslar da programa eklenir.
Muayene sonrasında şu egzersizlerden yararlanılabilir:
- Hareket ettirmeden kasma: Önkol destekliyken el bileğini yukarı kaldırmaya çalışıp diğer elle hafif direnç uygulanır. Bilek hareket etmeden kasılma sağlanır.
- Kontrollü güçlendirme: El bileği uygun bir dirençle yukarı kaldırılıp yavaşça indirilir. Gerektiğinde ağırlıksız başlanır veya diğer elden yardım alınır.
- Nazik germe: El bileği diğer elle yavaşça aşağı yönlendirilerek önkolun dış tarafındaki kaslarda hafif gerilme oluşturulur. Keskin ağrıya zorlanmaz.
Ağırlık, tekrar sayısı ve ilerleme hızı kişiye göre belirlenmelidir. Egzersiz sonrasında yakınmalar belirgin artıyorsa yük yeniden düzenlenir. Programlar sıklıkla 6-12 haftalık bir süreçte değerlendirilir; uzun süren olgularda toparlanma daha fazla zaman alabilir.
Manuel tedavi ve ağrı kontrolüne yönelik fizik tedavi uygulamaları, egzersize katılımı kolaylaştırabilir. Uygun dirsek bandı veya el bileği ateli bazı hastalarda zorlayıcı işler sırasında rahatlama sağlayabilir. Şok dalga tedavisi de seçilmiş olgularda değerlendirilebilir; sonuçları değişkendir.
PRP, proloterapi, ozon ve eksozomun yeri nedir?
Bu yöntemleri aynı kanıt düzeyine sahip uygulamalar olarak değerlendirmemek gerekir.
PRP, kişinin kanından hazırlanan trombositten zengin plazmanın uygulanmasıdır. Olumlu sonuç bildiren çalışmalar bulunmaktadır.
Dekstroz proloterapisi için ağrı ve işlev açısından olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Başlangıç tedavilerine yeterli yanıt alınamayan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.
Lokal ozon uygulamalarında da olumlu sonuç bildiren çalışmalar vardır.
Eksozom uygulamaları ise tendon hastalıklarında henüz araştırma aşamasındadır. Olumlu deneysel bulgular vardır.
Herhangi bir uygulama öncesinde beklenen yararı, olası riskleri, alternatifleri ve belirsizlikleri hastamla birlikte değerlendiriyorum. Enjeksiyon uygulansa da günlük kullanımın düzenlenmesi ve uygun egzersiz programı tedavinin parçası olmaya devam ediyor.
Tekrarlayan ağrıda tanının yeniden değerlendirilmesi de önemlidir. Gerektiğinde tendon yırtığı, sinir sıkışması veya boyundan yansıyan ağrı gibi başka nedenler araştırılır. Görüntüleme muayene bulgularına göre istenir. Özellikle uyuşma veya belirgin kuvvet kaybı varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
