Bu gönderiyi oylayın
[Toplam: 0 Ortalama: 0]
Hastamızın Sorusu
“Fibromiyalji hastasıyım. Gluten bıraktıktan sonra şişkinliğim, kas ağrılarım ve anksiyetem belirgin şekilde azaldı. Glutensiz beslenmeye kendi başıma devam etmem doğru mu?”Gluten İntoleransı Fibromiyalji Belirtilerini Etkileyebilir mi?
Fibromiyalji; yaygın kas-iskelet ağrısı, yorgunluk, uyku bozukluğu, bilişsel sis, anksiyete ve sindirim sorunlarıyla seyreden kompleks bir klinik tablodur. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bazı fibromiyalji hastalarında gluten hassasiyetinin inflamasyonu artırarak ağrı algısını ve bağırsak-beyin eksenini etkileyebileceğini göstermektedir.
Gluten intoleransı veya non-çölyak gluten hassasiyeti olan bireylerde;
- Şişkinlik ve gaz,
- Bağırsak geçirgenliğinde artış,
- Sistemik inflamasyon,
- Sinir sistemi hassasiyeti
gelişebilir. Bu durum ağrı eşiğini düşürerek fibromiyalji semptomlarını şiddetlendirebilir.
Bu nedenle bazı hastalarda glutensiz beslenmeye geçildiğinde kas ağrılarında, sindirim şikâyetlerinde ve zihinsel berraklıkta belirgin iyileşme görülebilir.
Ancak Glutensiz Diyet Tek Başına ve Takipsiz Uygulanmamalıdır
Glutensiz beslenmenin fayda sağlaması sevindirici olsa da, tek başına ve kontrolsüz şekilde uzun süre uygulanması bazı riskleri beraberinde getirir.
Bilimsel veriler şunu göstermektedir:
Vitamin ve Mineral Eksiklikleri Gelişebilir
Gluten içeren tam tahıllar;
- B1, B6, folat
- Demir
- Magnezyum
- Çinko
- Lif açısından önemli kaynaklardır. Glutensiz diyete geçildiğinde bu mikrobesinler yeterince planlanmazsa eksiklikler ortaya çıkabilir. Bu eksiklikler; yorgunluk, kas krampları, sinir sistemi hassasiyeti, bağışıklık zayıflığı ve yeniden ağrı artışıyla sonuçlanabilir.
Bağırsak Mikrobiyotası Olumsuz Etkilenebilir
Lif içeriği yetersiz olan glutensiz beslenme bağırsak florasında dengesizlik yaratabilir. Sağlıksız bir mikrobiyota; inflamasyon artışı, bağışıklık disregülasyonu ve ağrı hassasiyetinde artışa yol açabilir. Bu durum fibromiyalji zeminini yeniden aktive edebilir.
Paketli Glutensiz Ürünler Metabolik Risk Taşıyabilir
Piyasadaki birçok glutensiz ürün;
- Yüksek glisemik indeks,
- Rafine nişasta,
- Gizli şeker ve katkı maddeleri
içerebilir. Bu durum insülin direnci, kilo artışı ve inflamasyonu tetikleyebilir. “Glutensiz” olması her zaman “sağlıklı” olduğu anlamına gelmez.
Altta Yatan Diğer Gıda Hassasiyetleri Gözden Kaçabilir
Sadece gluteni çıkarmak bazen yeterli olmayabilir. Laktoz, FODMAP grubu karbonhidratlar, histamin hassasiyeti veya bağırsak geçirgenliği gibi başka faktörler de semptomların sürmesine neden olabilir. Bütüncül değerlendirme yapılmadan bu alanlar gözden kaçabilir.
Doğru Yaklaşım: Kişiye Özel, Bilimsel ve Takip Edilen Beslenme
Fonksiyonel ve bütüncül tıp yaklaşımında amaç yalnızca bir besini kesmek değil; bedenin biyokimyasal dengesini yeniden inşa etmektir.
Bu nedenle glutensiz beslenmeye başlayan bireylerde:
- Kan tetkikleri ile vitamin–mineral düzeylerinin değerlendirilmesi
- Bağırsak sağlığının analiz edilmesi
- Protein, lif ve mikrobesin dengesi sağlanmış bir beslenme planı oluşturulması
- Gerekli desteklerin kişiye özel planlanması
- Klinik semptomların düzenli takibi büyük önem taşır.
Sonuç
Glutensiz beslenme fibromiyalji, kronik kas ağrısı, şişkinlik ve anksiyete üzerinde olumlu etkiler gösterebilir. Ancak kontrolsüz uygulamalar zaman içinde yeni sağlık problemlerini tetikleyebilir.
En sağlıklı yol; kişiye özel, bilimsel temelli ve düzenli takip edilen bir beslenme programı ile ilerlemektir
Prof. Dr. Saliha Eroğlu Demir
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı
Fonksiyonel ve Bütüncül Tıp Uygulamaları
